مذاکرات مجلس شورای اسلامی دوره ۱ جلسه ۱۶ – ویکینبشته

برای اینکه آنطوری که شایدو باید مجریان توجه بوظائف و مصالح مملکت داشته باشند ندارنداین قانون تشدید مجازات درآن زمانی که گذشت و درهمین زمان اگر بمصرف و بموقع واقعیش توجه بکنیم بسیار بسیار قانون خوبی است برای اینکه میدانند آقایان در این مملکت در اثر پایین بودن سطح فرهنگ و عدم تربیت یکعدهای یک دستهای توی این مملکت حرفه شان چاقوکشی شدهاست حرفه شان آدم کشی شدهاست کارشان این است که شب و روزدرخیابان و برزن و کوچه بجان مردم بیفتند و بهیچ مردم ابقاء نمیکنند این قانون برای مبارزه با آن دستهاست و کسانیکه سوابق محکومیت درهمین مورد خاص داشتهاند من قبول دارم جناب آقای دکتر سنجابی آن آقایانیکه گرفتهاند هیچکدام آنها منطبق با این قانون نبودهاست امادراین موقع صحیح نیست چطورشدهاست که شمادراین مورد بخصوص صدایتان درآمده (دکتر سنجابی – آنهایی را که اطلاع دارم میگویم) لایحه امنیت اجتماعی همین حال را دارد چندوقت پیش که حکومت نظامی چند نفر از رفقای ما را گرفتند بیگناه بودند به زندان تمان قوانینی که اینطوری وضع میشود ازش سوءاستفاده میشود (صحیح است) من بارها عرض کردهام ما عوض قانون زوروحکومت سرنیزه باید حکومت عدالت بوجود بیاوریم که نتیجه این حکومت عدالت اولا آدم شدن آن کسانی است که اینجورقوانین برایشان وضع میشود علاوه جلوگیری از این تبعیضات میشود شماحقش بود که این پیشنهاد را دادید ضمن آن پیشنهاد میکردید که قانون امنیت اجتماعی هم لغوبشود (دکتر سنجابی – آنرا شما پیشنهاد بفرمایید) برای اینکه برفرض که این قانون را بردارند از آن سوء استفاده میکنند ما باید توجه داشته باشیم که اساسا وضع این قانون برای این شدکه یک مشت چاقوکش که شب و روز درتمام شهرستانها باعث اذیت و آزارمردم شده بودندجلوی آنها را بگیرند سوء استفاده میشود باید با سوء استفاده جنگید.

خلخالی – بله – در عرایض بنده هم یک اشتباهاتی شده بود که قبلا به تندنویسی دادم ومیخواستم عرض کنم که نطق بنده راسانسورکردند و در روزنامهها و رادیو منتشرنشد و تصور میکنم مطالبی که عرض کردم در صحتش تردیدی نباشد و در ضمن تلگرافاتی هم هست مبنی بر پشتیبانی از دولت آقای دکتر مصدق که تقدیم میکنم بعدا تلگرافاتی که میرسد بدون تذکر تقدیم میکنم. دیگر این که میخواستم حضور ریاست محترم عرض کنم رادیو نطق آنهایی را که یادداشت میکردهاند کامل نمیگوید و حتی رئوس مطالب راهم نمیگویند از مخبرین جراید تقاضا دارم که توجه بفرمایند که اصول مطالب منتشرشود یا اصلا منتشر نشود که تحریف بشود.

دولت با ایمان و عقیده راسخ مهیا شدهاست که برای اجرای منویات ذات مقدس ملوکانه زمینه معروض فوق را اساس کار و خط مشی خود قرار دهد وامیدوار است که با معاضدت و مساعدت مجلس محترمخ شورای ملی با تاییدات الهی و توجهات خاصه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی روش نوینی را که مستلزم رفع مشکلات و نواقص فعلی و موجب تامین حسن جریان امور کشور و حصول ترقیات عمومی ملت باشد بموقع اجراء بگذارد (احسنت) اکنون اصول برنامه دولت را بشرح زیر تقدیم داشته از آقایان محترم تصویب آنرا تقاضا مینماید.

معاون وزارت دادگستری – عرض میشود بطوریکه مقام محترم ریاست مجلس فرمودند این موضوع اصلا ارتباطی با این لایحه ندارد اماچون دوست عزیز بنده جناب آقای دکتر سنجابی فرمودند مخالف اصول است بنده میخواستم عرض کنم چطورمخالف اصول است مامحکومین به مجازات را با اقدامات تامینی و احتیاطی مخلوط کنیم موضوع محکومیت متهمین باید ازراه محکمه باشد و باحکم محکمه اما این قانون درهمه جای دنیاست ماده ۱۰ قانون اساسی فرانسه به وزیر کشور اختیارمی دهد اشخاص شرور کسانی که شرارت میکنند اماهنوز از آنها جرمی ندیدهایم آنها را بیک جایی بفرستندومردم را از شراین اشخاص راحت کنند (دکتر مصباحزاده – مردم آن محل چه گناهی کردهاند؟) اجازه بفرمایید عرض کنم جواب جناب آقای دکتر مصباحزاده را هم عرض خواهم کرد فقط حوصله بفرمایید اگرآقایان حوصله ندارند بنده بقیه عرایضم را نکنم چون آقایان مطالبی میفرمایندکه بنده را مجبور بجواب میکند یک موضوع هست یعنی دوموضوع هست که جناب آقای دکتر سنجابی فرمودند بنده خواستم خدمتتان عرض کنم که این مخالف اصول نیست (دکتر سنجابی – کاملا مخالف است) شیر و ببر را توی قفس میکنند چرا؟

کسانی که بر علیه قیام ملی قیام کردند و حربه کشیدند و دشمنان قیام ملی هستند همانطور که اگر کسی برعلیه مشروطیت قیام بکند باصطلاح مجازات خاصی داردآن کسانی هم که برعلیه قیام ملی قیام بکنندآنهاهم مجازات خاصی دارند. دکتر سنجابی – آقایان نمایندگان محترم برای بنده کمال افتخاروخرسندی حاصل است که برای اولین دفعه ایی که از این تریبون بعنوان نماینده مجلس شورای ملی استفاده میکنم درموردعرض گزارش راجع بخدمت وماموریتی است که سهمی ازافتخارآن نصیب بنده شدهاست ومزایاوفوایدآن برای ملت ایران برعموم آقایان نمایندگان محترم معلوم است بخوبی آقایان توجه دارنددعوایی که بنام دعوای نفت جنوب به تقاضای دولت انگلیس وبطرفیت دولت ایران دردیوان بینالمللی دادگستری لاهه مطرح بودیکی ازبزرگترین دعاوی یکی ازبزرگترین ومهمترین مسائل بینالمللی روزبودشایدبدون اغراق باشد که عرض کنم که درتاریخ تشکیل دیوان بینالمللی چه دیوان دائمی دادگستری سابق وچه دیوان دادگستری فعلی تاکنون دعوایی باین اهمیت واین اعتبارمطرح نشدهاست بنابراین میشوداین رابزگرترین دعوایی دانست که درتاریخ این دادگاه درآن مطرح شدهاست وهم ازلحاظ اقتصادی هم ازلحاظ سیاسی وهم ازلحاظ حقوقی این دعوی مهمترین دعوایی بودهاست که تاکنون مطرح شده ازلحاظ اقتصادی ومالی کافی است عرض کنم که مدعی به این دعوی چند صد میلیون دلاربودهاست ازلحاظ اقتصادی لااقل برطبق میزانی که درسنوات اخیربرحسب صورتی که شرکت سابق نفت ابرازمیکرددرسال درحدود۳۵میلیون تن نفت استخراج و صادرمیشد بوسیله این ماده حیاتی صنعتی کارخانههای عظیم صنعتی کشتیهای بزرگ کارخانجات مختلف بزرگ درحرکت وگردش بوده همین امرمیزان اعتبارواهمیت اقتصادی ومالی این دعوی رانشان میدهدازلحاظ سیاسی آقایان توجه دارند که درپشت سر شرکت نفت جنوب دولت انگلیس قرارداشت (کهبد- شرکت سابق بفرمایید) واین شرکت بقول آقاشرکت سابق که الان ازلحاظ دولت وملت ایران شرکت معدوم ومفقودی است (صحیح است) در حقیقت یک شرکت استعماری بود میشود از جهاتی آن را تشبیه کرد به شرکت هندشرقی که سالیان ممتد برهندوستان حکومت داشت و مقدمه آن اوضاع واحوالی که میدانیددرهندوستان شدشرکت نفت جنوب سابق باشرکتهای دیگر ی ارتباط داشت ودرهمین حدودخاورمیانه بطوری که آقایان میدانند امتیازات نفت دیگر ی وجوددارد که دولتهای بزرگ همه باین مسائل مربوط ومرتبط هستندبنابراین نه تنها انگلستان خودش رادرپشت سرشرکت سابق ذی نفع دراین موضوع میدانست بل که بطورغیرمستقیم بعضی دیگر ازدولتهادرحوالی حوزه شرکت سابق دارای امتیازات ومنافعی بودندخودراذی نفع میدانستندودرظاهریادرباطن وپس پرده باشرکت سابق وحامی آن شرکت همراهی وکمک میکردندواین موضوع یک صورت بینالمللی بزرگی باین امرواین دعوی داده بود و قضیه باینصورت درآمده بودازیک طرف یک وضعیت استعماری یاشبه استعماری دراین حوزه موجودبوده که دولتهایی که درآن ذی نفع بودندمیخواستندبای نحوکان این وضعیت راحفظ کنندوازطرف دیگر یک نهضت بزرگ ملی دریکی ازاین کشورها یعنی کشور عزیز ارجمند مابرپاشده بود که طبق منشورملل متحدواصول حقوق بینالمللی که موردتصدیق وقبول همه دولتهاست واغلب دولتهادرمغرب ومشرق دنیا استفاده کرده بودنداین منبع بزرگ ملی خودرا که نفت است ملی کرده بوداین موضوع مطرح بود که آیایک دولت وملت واقعا وحقیقتا آن طوری که منشورملل متحدبیان کرده وآن طوری که حقوق بینالمللی بران مبتنی است میتواندازاین حقوق واختیارات خودش استفاده کندیابه یک وسایلی دولتهای بزرگ میتوانندازحق ملل ازحق توسعه واستقلال وآزادی ملل جلوگیری کنندباین کیفیت این امریک صورت سیاسی بینالمللی بزرگی داده بود که دولتهای ذی نفع و سایر دولت و ملتهای تشنه آزادی درغرب وشرق دنیامتوجه آن شده بودندمیخواهم عرض کنم که اهمیت واعتبار فوق العادهای که این موضوع پیدا کرده بود بیشتر از نظر سیاسی بوداز لحاظ حقوقی مطلب بسیاربسیارروشن بودزیراچه ازلحاظ صلاحیت وچه ازلحاظ ماهیت درواقع وحقیقت امرهیچ نوع اشکالی موجودنبودازلحاظ صلاحیت برطبق اصول بطوری که بعد اعرض خواهم کردمطلب خیلی روشن بود که دیوان بینالمللی صلاحیت رسیدگی باین امر را ندارد از لحاظ ماهیت هم بهمان اندازه واضح وروشن بودوهست که دولت وملت ایران مثل هردولت مستقلی این حق را دارد که یکی ازمنابع مواداولیه خودراصنایع خودش راملی بکندو به وسیله یک اداره دولتی دردست بگیرددولت ایران در این کارهیچ امرخلاف قاعده حقوق بینالمللی انجام نداده و از لحاظ ماهیت هم کوچکترین ایرادی به دولت وملت ایران نمیشود وارد کرد بل که همانطور که دولتهای دیگر به صورتهای مکرردرسنوات اخیرازاین حق خودشان استفاده کردهاند وصنایع مهم و معادن مهم راملی کردهاند ملت ایران هم نفت خودراملی کرده.

بهمان ترتیب عمل کرده وراه رسیدگی بدعاوی وغرامات حقهای که شرکت سابق میتوانست داشته باشدبطور عادلانه و صحیح پیش بینی کرده بنابراین امری مخالف قانون صورت نگرفته ضبط اموال ومصادره نشده وپیش بینی غرامات هم بطورعادلانه شده بودچیزی که موجب گفتگوبودوچیزی که برای ما ایجاد نگرانی میکردازلحاظ حقوقی امرنبودبل که ازلحاظ سیاسی امر بود و وحشت ازاین ارتباط سیاسی وحقوقی برای ما این نگرانی را ایجادکرده بدوباقراری که یک سال ونیم پیش ازطرف دیوان بینالمللی بتقاضای دولت انگلیس راجع به اقدامات تامینی صادرشده بود نگرانی ما بیشتر شده بود زیرا این طور تصورمیکردیم که بیشترلحاظ سیاسی موجب شدهاست که دیوان دادگستری بینالمللی بدون این که رسیدگی به موضوع صلاحیت بکندوازاین موضوع فارغ شودبا نهایت سرعت وعجله قراری به آن شدت صادرکردهاست این خاطره وسابقهای که قرارسال گذشته برای ما ایجاد کرده بودموجب نگرانی دولت وملت ایران شده بودوشایددرخارج ازایران هم کمترکسی میتوانست تصورکند که دراین امر مهم که چندین دولت بزرگ خودرامستقیم یاغیرمستقیم ذی نفع میدانندوبا آن سابقه ایی که درسال گذشته فراهم شده بودیک احقاق حق عادلانهای بشودبخصوص مردمی که واردمسائل حقوقی دقیق نبودندویک اعلامیه ایی بصورت کلی وعام ازطرف دولت ایران راجع به شناسایی صلاحیت دیوان بینالمللی میدیدندوصورت یک امتیازنامه راهم مشاهده میکردند فکر میکردند دیگر راهی باقی نیست حتمادادگاه دراین موضوع قرارصلاحیت صادر خواهدکردباکمال نگرانی هیئت اعزامی ایران حرکت کردوبرای انجام خدمت وماموریت عازم لاهه شدموقعی که ما حرکت میکردیم بسیاری ازدوستان ورفقاوشایدعده ایی هم ازمخالفین بودند که یابصورت دوستانه یابصورت دیگر ی به ماملامت وسرزنش میکردند که چراباین عمل بی حاصل اقدام میکنیددرصورتی که نتیجه آن معلوم است وچرا شخصایاجمعاحرکت میکنیدنتیجه آن غیرازاین کسرحیثیت شخصی هم شده باشدچیزی نخواهدبودولی مایک کاری باتکاء حقانیت وعدالت وباتکاء افکارعمومی ملت ایران شروع کرده بودیم واطمینان کامل بحق وحقانیت ملت ایران داشتیم وبرای مایک تکلیف عینی وشخصی بودازاین راه نمیتوانستیم برگردیم بایستی فریادمظلومیت وحقانیت ملت ایران رادراین مرجع قضایی بینالمللی نه تنهابگوش قضات بینالمللی بل که ازاین راه به گوش تمام عالمیان برسانیم وازاین وظیفه خوغفلت نکنیم وکاری که شروع شده بودبه دست دیگر ان که شایدآن اندازه مورد اعتماد ملت ایران نیستندنسپاریم باین جهت مامویدبخداومتوکل به حق وحقیقیت بدون تردیدعازم لاهه شدیم وهرنتیجه ایی که پیش میآمددرمقابل وجدان ودرمقابل خداوندسربلندبودیم که یک کاری رابا ایمان وباتمام وسایلی که ممکن باشد شروع کردهایم البته آقایان وضعیت بسیارمشکل وخطرناک بودولی عوامل بسیارباعث شد که دولت وملت ایران این فتح وپیروزی بزرگ نصیبش بشودعواملی که به نظربنده باعث این پیروزی بزرگ ملت ایران شده دردرجه اول توجهات الهی است (صحیح است) مادراین مدت مکرراحساس کردیم که گاهی توجه وعنایات الهی بیش ازآن اندازه ایی است که ماوسایل تهیه کردیم (صحیح است) درعین این که موجبات نا امیدی برای مافراهم بوددرعین این که احساس میکردیم که مملکت دچارمحظورات بزرگی شوددرعین حال یک ترتیبی دیدیم که عنایت خداشامل حال ملت شده وموجب رهایی ونجاتش شده دراین موضوع هم عنایت الهی شامل حال مابودووسائل رامثل این که بخودی خودتوجهات الهی فراهم میکردیکی ازجهاتی که من این راعنایت الهی میدانم قبول جناب آقای دکتر مصدق بودبرای عزیمت به لاهه وشرکت کردن خودشان ودفاع ایشان بود شخصا ازاین امرزیرا اگر واقعا آن طوری که تصورمیشد به یک شکستی مواجه میشدندیابجهات دیگر ی نمیتوانستنددراین امرشرکت کنندشایدموجبات ووسایل دفاع آن طوری که درآنجابرای مافراهم شدفراهم نمیشداول توجه خدابودوعامل دوم وعامل اصلی حقانیت ملت ایران بود که برطبق اصول قانونی وحقوقی کوچکترین ایرادی به آن نمیشدگرفت وقاضی میبایدبیش ازاندازه بی انصاف ودورازانصاف وعدالت باشدوقوانین وقواعدبینالمللی واساسنامه خودشان ومنشوربینالمللی راپایمال کنند که یک قراروحکمی برعلیه ملت ایران صادرکندمطلبی که بایددراینجادرحضورنمایندگان عرض کنم دقت وپاکی و عدالت طلبی قضات دیوان دادگستری است ما از این دادگاه وحشت داشتیم وماوقتی با آنها مواج شدیم مخصوصا بنده که سمت قاضی اختصاصی ایران راداشتم ودرتمام جلسات خصوصی قضات شرکت میکردم دیدم که غالب قضات دیوان دادگستری ازعالیترین ومشخص ترین وبرجسته ترین مردمان روی زمین مردمان بسیارعادل وبا انصاف ومهربان ورئوف واقعا متوجه وظیفه قضایی خودشان هستندوبانهایت عدالت میخواهندحکم صادرکنندومسائل سیاسی وجهات دیگر رادرامری که جنبه حقوقی داردواردنمی کنندعدالتخواهی این قضات مسلماعامل مهمی بودودر پیروزی ماتاثیربزرگی داشت (کریمی – البته آنهایی که رای دادند) بله اکثریت قضات بطوری که حضورآقایان عرض شدهاست ماسعادتمندبودیم که یک وکیل مدافع بسیارعلاقه مند و بسیار مبرز پیداکردیم که واقعا بانهایت علاقه بانهایت وجدان مثل یک امری که نه تنهاوظیفه وکالتی اوبودبل که ازروی علاقه ووجدان دراین کاراقدام کردوتمام دفاع را از اول تا آخربانهایت صمیمیت انجام دادوبطوری که آقایان اطلاع دارند برای ماکمک بسیارموثری بود(مهندس حسیبی – آقای نواب راهم بفرمایید) وهمچنین هیئت اعزامی ایران وظیفه خودشان رابانهایت دقت انجام داده وبنده وظیفه خودمیدانم که ازآقای نواب که الان وزیرامورخارجه هستندادای تشکرکنم زیرا ایشان درآنجا واقعا نهایت درجه مراقبت ودقت راداشتندوهم وسائل رافراهم کرده بودندمخصوصامذاکرات ماراباپروفسوررولن وتهیه مقدمات را ایشان فراهم کرده بودند(دکتر معظمی – قاضی اختصاصی راهم بفرمایید) بایدعرض کنم بنده بسیارسعادتمندهستم که درتمام این مرحل سهمی ازاین افتخارهم نصیب بنده شدهاست وادعایی بیش ازاین ندارم دیگر چیزی که بایدعرض کنم موجب پیشرفت مابوداشتباهاتی بود که بعقیده بنده خودانگلیسهاکردندیک اشتباه این بود که درموقع ورودجناب آقای دکتر مصدق وهیئت اعزامی ایران بانهایت بی سیاستی درروزنامههای خودشان شهرت دادند که آقای دکتر مصدق مقدار زیادی قالیهای نفیس ایرانی باخودشان آوردهاند که بقضات دیوان دادگستری بدهند این امر که کذب محض بود تاثیر نامطلوبی بر دیوان بینالمللی کرد و واقعا قضات را آشفته و متحیر کرد و بعد تبلیغاتی بود که در اطراف آقای دکتر مصدق میشد و میگفتندایشان آمدهاند که مقام دیوان دادگستری رابه یک صحنه سیاسی مبدل کنندودرآنجا ازمسائلی صحبت کنند که مربوط به مسائل حقوقی نیست وقضات دادگستری دیدند که این تبلیغات چقدربی اساس است وجناب آقای دکتر مصدق باکمال متانت فقط راجع به مسائلی که مربوط به دیوان بودصحبت کردندوبه هیچ وجه خارج ازموضوع نشدندوهمین امرموجب احترام ایشان شدهم چنین وجودآقای دکتر مصدق درانجاوشرکت خود ایشان دراین دعوی یکی ازعوامل اساسی پیشرفت مابود دیگر این که بایدعرض کنم وکلای مدافع دولت انگلستان با این که تمام دقت ومراقبت راداشتندومثلابیش ازده هزارکلمه برای تفسیریک کلمه صحبت کردندمعذلک درطرزبیان و صحبتشان خودخواهی بود که اینهم شایدموجب تاثیرسوء درقضات میشدهمه این عوامل برای پیشرفت دعوی ما دست بهم دادوخوشبختانه به نتیجه ایی که آقایان استحضارپیداکردندرسید- اکنون برای این که آقایان قدری ازجریان این دعوی اطلاع داشته باشندلازم میدانم مختصری ازدعوی وجریان آن بعرض برسانم آقایان میدانند که ادعای دولت انگلیس این بود که دولت ایران نقض حقوق بینالمللی رانمودهاست وبرخلاف عهدنامه هاو قراردادها رفتارکرده بر خلاف قرارداد امتیازی که دولت انگلیس میخواست به آن صورت بینالمللی بدهدعمل کرده واموال یک شرکت را غصب ومصادره کرده وازاحقاق حق سرپیچی کرده وحاضربدادن غرامت نشده وازاین لحاظ ازدیوان لاهه میخواست که ایران رامحکوم بکند که اولا اموال شرکت رابه شرکت برگرداندوشرکت را آزاددرانجام عملیاتش برطبق آن قرارداد امتیازبکندوخسارات وغرامات وارده راباوتسلیم نمایددولت ایران درمقابل این ادعادواظهارداشت اولاراجع به ماهیت به اختصارمیگفت که دولت ایران ازحق خودش استفاده کرده ازحقی که حقوق بینالمللی بهردولت وملت مسقلی راجع به ملی کردن صنایع ومنابع خودش داده استفاده کرده برخلاف حقوق بینالمللی رفتارنکرده ونقض حقوق بینالمللی نکرده وازپرداخت غرامات عادلانه هم امتناعی نداردوبعلاوه مخصوصا ازلحاظ صلاحیت وبعنوان رد صلاحیت رسیدگی به ماهیت دولت ایران اظهارمیداشت که دیوان دادگستری صلاحیت رسیدگی باین موضوع را نداردبطوری که آقایان اطلاع دارندصلاحیت دیوان دادگستری حدودی است که دولتهابموجب اعلامیههایی که صادر کردهاند آن راشناختهاند دولت ایران بموجب اعلامیه مخصوصی که به تصویب مجلس شورای ملی رسیدهاست صلاحیت دیوان راشناختهاست ودولت انگلستان هم بموجب اعلامیه دیگر ی این صلاحیت راشناختهاست وحدود صلاحیت دیوان برای رسیدگی بدعاوی بین انگلیس وایران درحدودی است که بموجب این دواعلامیه معین شده دولت ایران اظهارمیکرد که طبق این اعلامیه هادادگاه صلاحیت رسیدگی باین امررانداردوبعلاوه متوسل به ماده دوم بندهفتم ازمنشورملل متحدمیشید که بموجب آن اعلام شده بود که مقررات منشورملل متحداجازه نمیدهد که سازمان ملل متحدبهیچوجه دخالت درامری کندمخالف اساس حاکمیت وراجع باموری باشد که درصلاحیت اساسی ملل است باین استناددولت ایران صلاحیت دادگاه راردمیکرددولت انگلستان دررداین ادعایک ادعای بسیارمفصل در لوایحی که بیش از ۱۵۰ صفحه ۲۰۰صفحه بود در ۲ جلد بدادگاه تقدیم کردودرآن جابادلایلی ذکرکرده بوددادگاه را صالح میدانست اولا بیش از ۱۳ قرارداد اظهار کرده بود که باین قراردادها استناد میکرد که از آن جمله قرارداد ۱۸۵۷ و قرارداد ۱۹۰۳ و مکاتباتی بود که درسال ۱۹۲۸ بین دولت ایران و انگلیس انجام شده بود بعلاوه قرارداد امتیاز ۱۹۳۳و ۹ قرارداد دیگر که دولت ایران بادولتهای دیگر منعقد کرده بود و دولت انگلیس بر طبق شرط دولت کامله الوداد میخواست از آن قرارداد هاهم استفاده کند در مقابل این لایحه دولت ایران درلایحه خود و درضمن مذاکراتی که درجلسه دادگاه شد دلایلی درردلایل انگلستان اظهارکردازآن جمله ادعای دولت ایران بود که بر طبق اعلامیه دولت ایران صلاحیت دادگاه راجع ب قراردادهایی است که بعد از۱۹۳۲ است که دولت ایران صلاحیت دادگاه را شناختهاست یعنی صلاحیت دادگاه راجع به قراردادهایی است که بعد از۱۹۳۲ تصویب رسیدهاست و قراردادهای قبل از۱۹۳۲ درصلاحیت دادگاه نیست بنابراین قرارداد ۱۹۰۳ و قرارداد ۱۸۷۵ ومکاتبات ۱۹۲۸ وهم چنین قراردادهایی که بادولتهای ثالث قبل از ۱۹۳۲ منعقدشده نمیتواندمورداستناددادگاه قراربگیرددرموضوع صلاحیت اختلاف نظرفوق العاده ایی بین دولت انگلستان ودولت ایران برسریک کلمه موجودبود که آن کلمه رابفرانسه پستریورposterier میگویند که درقانون ایران کلمه ( بعد از) ترجمه شدهاست درآن جادولت انگلستان ادعامیکرد که این کلمه بعد از که درقانون فرانسه پستریور نوشته شده باوضاع واحوالی که بعد از۱۹۳۲ناشی شده برعکس دولت ایران مدعی بود که این کلمه بعد برای محدود کردن زمان قرارداد هاوعهدنامه هاست دراعلامیه ایران اینطورانشاء شدهاست صلاحیت دادگاه بینالمللی محدوداست باختلافات ناشی ازاحوال یا اعمال که مستقیمایاغیرمستقیم مربوط باشدباجرای قراردادها و عهدنامههایی که دولت ایران بعد از تصویب این اعلامیه قبول کردهاست بنابراین معنی فارسی این روشن است ولی درمعنی فرانسه آن ممکن بودیک ابهامی باشدمادراینجامتوجه شدیم که متن فارسی اعلامیه مابهیچ وجه تردیدی ندارداین بود که یک جلدازکتاب قوانین ایران راهمراه بردیم وبوسیله یک مترجم رسمی دادگاه سن دادگاه ابتدایی پاریس ترجمه رسمی کردیم ودرضمن محاکمه بوسیله وکیل دعاوی ایران تقدیم شد که درآنجا این کلمه را آن مترجم به کلمه آپره Apres ترجمه کرده بود که قیدزمان است وبایدبه زمان برگرددنه به کلمه پستریور که یک صفت باشدوبیک اسمی برگردد واگرصفت هم باشدمطابق قواعدگرامربایدباسمی برگردد که بلافاصله به آن چسبیده باشدنه به کلماتی که درچند جمله پیش هست خلاصه روی این کلمه Posterieur پستریوریا بعد نماینده انگلیسی دربیان اولیه (قبل ازجواب ایران) بیش ازده هزارکلمه قریب سی صفحه صحبت کردومیخواست ثابت کند که این کلمه به کلمه اوضاع واحوال برمیگرددازآن جمله استنادبه اعلامیههای دولتهای دیگر میکردواظهارمیداشت که دولت ایران این اعلامیه خودرا تقلید ازاعلامیه دولت بلژیک ودولتهای دیگر کردهاست که درآنهاکلمه پستریوریاوضاع واحوال برمی گرددودر اعلامیه دولت ایران هم به همین دلیل باوضاع واحوال برمیگرددودرمقابل این بیانات آن قانون ایران که درآنجاترجمه شدوداده شدالبته یک دلیل قطعی فوق العاده بودبعلاوه دولت ایران یک دلیل قاطع دیگر ی اظهارکرد که علت این که صلاحیت دیوان رامحدودب قرارداد ۱۹۳۲به بعد کردهاست این بود که درآن تاریخ هنوزوضع قراردادهای کاپیتولاسیون ایران با دولتهای دیگر کاملاروشن نشده بوددولت ایران مدتهای مدیددرتحت شرایط یک قراردادهایی که صورت کاپیتولاسیون راداشت بوده ودولت ایران بموجب این شرط خواستهاست تاثیراین قرارداد هارا ازبین ببردوصلاحیت دادگاه راراجع به آنهانفی بکنداین استدلال هم موردتوجه دادگاه قرارگرفت بطوری که اگر آقایان یک وقتی مراجعه بحکم کنید ملاحظه میکنید که موردتوجه دادگاه قرارگرفتهاست بنابراین تمام قراردادهایی که قبل از۱۹۳۲ بودودولت انگلستان به آنها استنادمیکردوموردبحث واعتبارنشد بعد دولت انگلستان توسل به قرارداد امتیاز۱۹۳۳کرده بودومیگفت این قرارداد دوجنبه داردیعنی دوجنبین است ازیک طرف یک قرارداد وامتیازاست که دولت ایران به یک شرکتی داده وازطرف دیگر چون درشورای جامعه ملل سابق مطرح شده ویک اختلاف ویک دعوایی بین دولت ایران ودولت انگلستان در۱۹۳۲و۱۹۳۳ ایجادشده بوددرنتیجه میانجیگری جامعه ملل این قرارداد امتیازدوم داده شده ویک صورت بینالمللی ویک صورت بین دودولت پیداکرده وبنابراین مثل این است که دولت ایران یک تعهدی درمقابل جامعه ملل به گردن گرفته باشد که مواداین قرارداد امتیازی که باشرکت سابق بسته رعایت بکنددادگاه باتوضیحاتی که دولت ایران ووکیل مدافع ایران داد که ازآن جمله بایدعرض کنم خودرئیس دادگاه که دراین موردریاست نمیکردیعنی قاضی انگلستان سرارنولدماک نرخوداوهم ازاشخاصی بود که بادلایل بسیارموجهی اظهارداشته که بهیچوجه این تشریفاتی که درجامعه ملل سابق انجام شده به یک موضوعی که یک قرارداد بین یک دولت ویک شرکت خصوصی بودهاست وجزء قراردادهای داخلی است صورت بینالمللی و قرارداد بین دودولت نداده واین قرارداد یک قرارداد حقوق خصوصی است ودولت انگلستان نمیتواندبرطبق مقررات منشورومقررات ماده ۳۶ اساس نامه که راجع به مقررات بین دودولت است استنادبکندوباین جهت موضوع صلاحیتی برای دادگاه بینالمللی نیست.

اما چون یک قسمت از مطالب امروز بنده به جهاتی که ضمن عرایضم توضیح خواهم داد خالی از اهمیت نیست لزوما نوشتهام که بیاناتم در تندنویسی مجلس وخبر نگاری روزنامهها اشتباها تحریف نشده و سوء تفاهم و نگرانی تازه ایجاد ننماید و باعث مزاحمت مجدد بنده و تضییع اوقات گرانبهای مجلس شورای ملی نشود. همانطور که اشاره شد دولت علاوه بر سهیم کردن کارگران در سود کارگاهها، وظیفه خود دانستهاست که کارگران را از مزایای زندگی جدید منجملهبهداشت – آموزش و پرورش – خدمات رفاهی و نظایر آن برخوردار سازد به عنوان نمونه باید به گسترش تعلیمات حرفهای قبل و ضمن کار اشاره کردکه با وضع قانون کارآموزی توسعه بیش از پیش حاصل کردهاست.

نبوی ـ بنده توضیح زیادی در این باب نمیخواهم عرض کنم لایحه ۲ دوازدهم اساسا یک امر استثنائی بوده همه آقایان هم موافقند که این عمل تکرار نباید بشود و بایستی هر چه زودتر بودجه مملکتی بیاید بکمیسیون بودجه آقایان محترم هم اگر بحثی دارند در اطراف بودجه موقعی که میآید بمجلس بفرمایند در اطراف آن نظریات خودشان را بگویند زیرا در موقعی که باید بودجه مجلس داده میشد متاسفانه مجلس تعطیل بود و تشکیل نشده بود و دولت هم متاسفانه نتوانست دولت گذشته، بودجه را بمجلس تقدیم کند و آن مرادی که بنده و سایر آقایان نسبت بتقدیم بودجه داریم که قبل از سال بودجه تقدیم شود بعمل نیامد دولت سابق بودجه را تائید کرده بود و در راه تقدیم بمجلس بود متاسفانه نشدحالاهم آقای منصور چارهای جز این ندارند که بودجه را بصورت دو دوازدهم بیاورند بمجلس برای اینکه یک ماه و نیم گذشتهاست مستخدمین دولت هم امروز طوری نیستند که حقوق بگیرند و دوماه بدون حقوق زندگی کنند وضع ادارات و سایر مخارج ضروری مملکت هم طوری است که باید حتما داده شود باین جهت جناب آقای نخست وزیر هم چارهای نداشتند جز اینکه لایحهای بصورت دو دوازدهم بیاورند و روی این قسمت هم مذاکرات مفیدی شد البته لایحه بودجه هم در آینده خواهد آمد با آقایان هر تذکری که دارند خواهند فرمود بنابراین بنده استدعا میکنم آقایان اجازه بدهند امروز این موضوع تمام شود چون بقدر کافی هم در اطرافش صحبت شدهاست و مطابق آئین نامه داخلی مجلس هم پیشنهادی نمیشود در این مورد داد آق پس تغییری در وضع این لایحه بهیچوجه میسر نیست و هر چه بیشتر از این صحبت شود وقت مجلس گرفته خواهد شد این است که اجازه بفرمائید بکفایت مذاکرات رای گرفته شود و باین موضوع امروز خاتمه داده شود.

یابایدبدادگاه ومقامات قضایی ایران مراجعه بکنداین فوایدی درنتیجه بود که صدوراین حکم عایدشدهاست وبنده تصورمیکنم باتمام مزایایی که نصیب ماشدهاست بزرگترین فایده این رای عایدسازمان ملل متحدوخوددیوان بینالمللی لاهه شدهاست زیرا که درنتیجه صدوراین حکم نگرانیهایی که دردنیابودرفع شدهاست بسیاری ازملتهای کوچک بسیاری ازمردم آزادیخواه دنیاتصورمیکردند که این دادگاه بلحاظ سیاسی که این موضوع داردوازلحاظ اهمیت سیاسی که داردودولتهای بزرگ مستقیم یاغیرمستقیم درآن ذی نفع هستندحکم به حقانیت انگلستان ومحکومیت ایران صادرخواهدکردوصلاحیت خودش راخواهدشناخت واگرچنین حکمی صادر میشدمحققابزرگترین لطمه به سازمان ملل متحدودیوان دادگستری بینالمللی واردمی آمد(صحیح است) درنتیجه صدوراین حکم اعتماددنیابه سازمان ملل متحدبیشترشدومردم فهمیدند که دردیوان دادگستری قضات باشرافت وقضات عادلی وجوددارند که مسائل راصرفا ازقسمت حقوقی وازجهت قضایی نگاه میکنندوحاضرنیستندبنابریک مصالح سیاسی یک حق قانونی ملت ضعیفی راپایمال بکنندوحقانیت رابرهرچیزی مقدم میدارندوبدین ترتیب امروزه محققا احترام این دستگاه بینالمللی آنطوری که شایسته آن است درجهان صدبرابرشدهاست.

بنده باید حقیقتاعرض کنم که قضات دادگاه بینالمللی واقعا ازهرشایسته احترام هستندوبنده که افتخارآن راداشتم که چندین روزصبحهاو بعد ازظهرهابا آنهاجلسه داشته باشم دیدم که چه مردمان شریف وآزاده ایی هستند (خسروقشقایی – مخصوصا مال شوروی) ودرواقع بنده اگربخواهم اسم ببرم مثل این که توهین است که ب دیگر ان شدهاست مردمان شریف با استعداددانشمندودرعین حال رؤف ومهربان که بانهایت دقت ومراقبت سعی دارند که مطابق حقانیت اقدام کنندبنده نتایجی که شخصامیخواهم بگیرم ودرواقع بصورت یک توصیه ایست که میخواهم عرض بکنم این است که مادراین کارفتح کردیم واین فتح برای ما آسان نبوداوضاع واحوالی برای ماپیش آمده بود که این فتح نصیب ماشد واگریک کلمه یک سطریایک مکاتبه بعد از۱۹۳۲بادولت انگلیس میداشتیم محققادادگاه بصلاحیت خودرای میداد اوضاع واحوال اینطورپیش امده که قراردادهایی که انگلستان به آن استنادکرده قراردادهای قبل از۱۹۳۲باشند و بعد از ۱۹۳۲ آن دولت بهیچ وجه متوجه نشده باشد که وضع حقوقی خودش راباماروشن بکندویک قرارداد ی با ما منعقد بکند دولتهای دیگر آمدند با ما قرارداد بستند دانمارک بست سویس بست بلژیک بست ترکیه بست یونان بست ولی دولت انگلستان با ما قرارداد نبست و بهمین دلیل بود که الغریق یتشبث بکل حشیش به همه جا متشبث میشد و میخواست از قرارداد با دانمارک از قرارداد باسویس واینها استفاده کند.

وامروزاین قرارداد بموجب همان دادگاهی که به آن استنادمیکردندملقی وبی تاثیرشدهاست وبنابراین این بهانه هم ازدست آنهاخارج شدهاست و دیگر برای دولت انگلستان امکان مراجعه بشورای امنیت هم ازبین رفتهاست زیرا که مراجعه سابق دولت انگلیس به شورای امنیت متکی باین قراربودوقتی که این قرارازبین رفت دیگر مراجعه بشورای امنیت بی معنی است واگربعنوان دیگر ی هم مراجعه کند دیگر موادمنشورملل متحدجلوی آنرا میگیردوبا این سابقه ایی که پیش آمدهاست بنده تصورنمیکنم دیگر بشودازاین باب به هیچ مرجع بینالمللی شکایت کرد. بنابراین قرارداد هم از دستور رسیدگی دادگاه خارج شد دیگر از قراردادهایی که دولت انگلستان استنادکرده بود قراردادهایی بود که بعد از۱۹۲۳دولت ایران بادولتهای ثالث منعقدکرده بود که ازآن جمله دانمارک وسویس وترکیه بوددولت انگلیس مدعی بود که چون ازشرط دولت کامله الوداداستفاده میکندبنابراین هرامتیازی که دولت ایران به یک دولت ثالثی داده بایدازآن امتیازبهره مندشودوبرطبق این قراردادهایی که بادولتهای دیگر منعقدکرده دولت ایران متعهدشدهاست در مقابل آن دولتها که با اتباع آنهاوبا اموال آنهامطابق مقررات حقوق بین الملل رفتاربکندوچون دولت ایران دراین مورد برخلاف حقوق بین الملل رفتارکرده بنابراین بایددادگاه قرارصلاحیت صادرکندحالا اگردادگاه این ادعای انگلستان را میشناخت قرارصلاحیت صادرمیکردوما اگردرماهیت ذیحق بودیم یانبودیم یا امر دیگر ی بودولی این استدلال دولت انگلیس هم موردموافقت دادگاه واقع نشدزیرادادگاه چنین جواب دادهاست که استفاده ازشرط دولت کامله الودادبر طبق قراردادهای ۱۸۵۷ ین المللی رازیرپاگذاشتهاست.

شمس قناتآبادی – نطق قبل از دستور چه شد؟ شمس قناتآبادی – گویا آقای اخگرنظرشان از دادن این پیشنهاد این بودکه آنهایی که بیمارند و یابقول جناب آقای معاون وزارت دادگستری تمارض کردهاند و تحت یک عناوینی از زندان آمدهاند بیرون از مفاداین قانون استفاده بکنند من میخواهم بجنابعالی عرض کنم کسانی را که بهشان اجازه میدهند که بعنوان بیماری و تمارض از زندان بیایند بیرون که دارای قدرت و یک ثروت و شخصیت فوق العادهای باشند (صحیح است) جناب آقای اخگر این پیشنهاد را که جنابعالی باحسن نیت تقدیم کردید شامل حال آن بدبختهانمی شود بدبختهارا اجازه نمیدهند که تحت این عناوین از زندان بیایند بیرون آنجا اینقدر نگاه میدارند که جان بجان آفرین تسلیم کننداگرآقایان محترم و نمایندگان محترم مجلس شورای ملی حقیقتا دلشان بحال زندانیانی که درزندان هستند مخصوصا مسلولین میسوزد یک لایحهای تنظیم شده که حمایت زندانیان مسلول است تقاضابکنید آن لایحه دردستور قرارگیرد و این بیماران مسلول بیچارهای که درکنج زندان دارند ذره ذره جان میدهنداینها را از مرگ وامثال اینها که سابقه ارتکاب این گونه اعمال را دارند برای مدت معینی از دوماه تا دوسال تبعید یا بازداشت نماید و اجرای این قانون بموجب آئیننامهای که از طرف وزارت دادگستری و وزارت کشور تنظیم و بتصویب هیئت وزیران میرسد قابل اجرا خواهد بود.

نایب رئیس – آقای شمس قناتآبادی شمس قناتآبادی – من از یک جهت خیلی خشنود شدم که جناب آقای دکتر سنجابی این پیشنهاد را کردند چون من بارها درحضورمجلس و درحضور نمایندگان محترم وقتی که میخواستند قانون حکومت نظامی و امثال این قوانین که درجنبه آزاد ی کشی و تعدی و ظلمش بیش از آن جنبه ایست که مقننین آن قانون را برای آن وضع کردهاند بارهاعرض کردهام که این جورقوانین و سوء استفاده میشود حکومت نظامی وضع میشود برای آن کسانی که اخلال نظم میکنندولی آنها را نمیگیرند سراغ آنها نمیروند بلکه اخلالگران را تقویت میکنند کمک میکنند همین چندروز گذشته که البته آقایان شنیدهاند دراداره دخانیات اعتصاب شد یکعده از کارگران زده بودند یکنفررا کشته بودند حکومت نظامی عوض آنکه برودآنجاواز اخلالگرها جلوگیری بکند عملا دردخانیات کاری کرده بود که اخلالگرها درشعبات خودشان آزاد باشد یعنی سران آنها را گرفته بود توی اطاق دیگر حبس کرده بود آنها هم دستشان را گذاشته بودندروی سوت کارخانه بصدا درآمده بود و کارخانه تعطیل شده بود و تلفون کرده بودند به سایرکارگاههای دیگر یک عده دیگر ازاخلالگران آمدندآنجاواخلال میکردندوحکومت نظامی هم همینطورنگاه میکرد و بعد هم مظفرانه عقب نشینی کردچرا؟

نایب رئیس – اگرآقایان اجازه بفرمایند آقای دکتر سنجابی اجازه صحبت طولانی خواستهاند خواهش میکنم به آقای دکتر سنجابی اجازه بدهید که قبلا استفاده کنند. آقای دکتر سنجابی بفرمایید. غائبین بی اجازه – آقایان: دکتر طاهری – تولیت – میراشرافی – دکتر امامی – فتحعلی افشار. امامی اهری – اجازه بفرماییدآقای وزیردادگستری معاونشان رامعرفی بفرمایند.. امامی اهری – درقرائت پیشنهادات باید پیشنهادات مشابه باهم خوانده شود. نایب رئیس – مخالف اصول است باید تک تک خوانده شود این پیشنهاد را مسکوت میگذاریم تاموقعی که آن پیشنهاد بنوبت خوانده شود (صحیح است) پیشنهاد دیگری قرائت میشود (بشرح ذیل قرائت شد) پیشنهاد میکنم تبصره زیر بماده واحده اضافه شود.

این توافق شامل یک اقدام مربوط به اطلاعات مندرج در ضمیمه گزارش مورخ نوامبر ۲۰۱۱ مدیرکل است. شبستری – قانون مجازات عمومی ماده ۵۷ و ۵۸ مبدا اعاده حیثیت را از تاریخ اتمام مجازات معین کرده نه اتمام مدت محکومیت و منظورازاین قانون فقط ارفاقی برای زندانیان است و برای اینکه سایرمصالح رعایت بشود بنده پیشنهاد دادم که آثار تبعی محکومیت باقی باشد که اشخاص مجرم نتوانند زودترمشاغل عمومی را متصدی شوند حالا پیشنهاد را حضور آقایان میخوانم این معافیت شامل آثار تبعی ناشی از محکومیت و مجازات معینه نخواهد بود. نایب رئیس – آقای عامری مخالفید بفرمایید عامری – اصل فکرصحیح است اصل فکری راکه آقا فرمودید صحیح است ولی آن آثاررانمی شود اگرتمام مجازات را معاف میفرمودید یعنی میفرمودید مجرم برای یک دفعه معاف بشود این توهم میرفت که آثار جرم هم از بین رفته باشد ولی چون درقانون گذاشته شدهاست که یک ثلث رامی بخشید بهش قهرا آثاربجای خودش باقی است اتمام مجازات.

دیدگاهتان را بنویسید